H γιορτή του «Μαύρου κότσιφα στο χιόνι

 

02της Άννας Ρωμανού

Κατά μήκος του λευκού χιονιού
ένας μαύρος κότσυφας σαστίζει διαμαρτύρεται,
φωνάζει ή προσεύχεται στο Θεό των κοτσυφιών, δεν ξέρω.
Ξυπνά, όμως τον αεικίνητο, το ασπρόμαυρο γάτο.
Γυρίζει ο τροχός.
Λίγα μαύρα φτερά απέμειναν,
τα στροβιλίζει ο αέρας πάνω στο λευκό το χιόνι.
Η πλάση αναπαράγει αμείλικτα τον εαυτό της.
Κι εσύ στέκεσαι στο παράθυρο σιωπηλός
αναρωτιέσαι σε ποιο σκοτάδι χάθηκε του κότσυφα το μαύρο δίκιο.
Τελικά ο χρόνος τα καταπίνει όλα
για να γεμίσει το εύρος του κενού του.

Την περασμένη Δευτέρα 5 Οκτωβρίου, ένας πολύ αγαπημένος φίλος, ο Πάνος Νιαβής, παρουσίασε την πρώτη του ποιητική συλλογή, με τίτλο «Ο μαύρος κότσυφας στο χιόνι».

Ήταν μια βραδιά με τόση συγκίνηση και τρυφερότητα που το άρωμά της σφραγίστηκε ανεξίτηλο στα κύτταρα της μνήμης όλων όσων παρευρέθηκαν σε αυτήν τη μαγική θα ‘λεγε κανείς συνάντηση.
Η αίθουσα του Polis Art Cafe στο αίθριο του Αρσακείου Μεγάρου ήταν κατάμεστη. Ο Πάνος Νιαβής έχει πολλούς καλούς φίλους και στην πραγματική ζωή και στην άλλη την «εικονική» -τα μέσα δικτύωσης που πια έχουν γίνει μέρος κι αυτά της ζώσας πραγματικότητάς μας. Κι άλλοι τόσοι φίλοι που δεν μπόρεσαν να ‘ρθουν από μακριά φρόντισαν να στείλουν τις ευχές και την αγάπη τους διαδικτυακά.

Ο καλός φίλος Δημήτρης Τριανταφυλλίδης με πολύ μεράκι και μια πολύ προσεγμένη έκδοση, μας έδωσε την ευκαιρία να γνωρίσουμε κι εμείς που δεν γνωρίζαμε τον Πάνο παρά μόνο μέσα από τα ηλεκτρονικά μέσα. Μίλησε από καρδιάς για τον άνθρωπο Πάνο Νιαβή και τη φιλία τους που χτίστηκε μέσα από το τα παλιά chat rooms των «Poets only» και μέσα από μια διαδρομή χρόνων, δυσκολιών, ποιητικών ανησυχιών, έδεσε τους δύο τους σε μια δυνατή σχέση ζωής. Έτσι πεισματικά συμπορεύονται εσαεί, συνταξιδιώτες όχι μόνο του Χάους αλλά και της ευαισθησίας και της ανθρωπιάς τους. ( Περιττό για όσους τους ξέρουν να πω πως και ο ένας και ο άλλος έδωσαν τα χρήματα που βγήκαν από αυτή τη συλλογή σε πρόσφυγες).

Ο Βασίλης Χατζηιακώβου με πολύ συγκίνηση μίλησε για τον άνθρωπο και για τον ποιητή Πάνο Νιαβή, τονίζοντας πόσο καίριες είναι φωνές σαν τη δική του σε αλγεινούς καιρούς και σκοτεινές εποχές σαν τούτη που διανύουμε.

Ο Στράτος Φανάρας μίλησε για την γνωριμία του με τον Πάνο μέσω ενός ποιήματος του, και για το πώς έχοντας σπίτια στην ίδια περιοχή, την Λοκρίδα, Φθιώτιδας ευτύχησαν να συναντηθούν σε ζεστά φιλικά τραπέζια και κατέληξαν να κάνουν παρέα και να ανταλλάσσουν επισκέψεις περνώντας πολλά χειμωνιάτικα βράδια με κρασί και κουβεντούλα μετά άφθονου οίνου δίπλα σε αναμμένα τζάκια… Μίλησε με πολύ αγάπη για αυτήν τη σχέση ζωής κι ας βλέπονται αραιά, για την εξαιρετική ενσυναίσθηση του Πάνου , την εναργή του ματιά, το καθάριο του βλέμμα πάνω στα πράγματα, την ανήσυχη φύση του.

01  Ο Χρήστος Μποκόρος μίλησε με πολύ τρυφερότητα για την γνωριμία του με τον Πάνο σε ένα πανηγύρι του χωριού του, στο Μάραθο. Ξεχώρισα δυο καίριες επισημάνσεις του που σκιαγραφούν την ιδιαίτερη προσωπικότητα του ποιητή. Όταν τελείωσε το πανηγύρι πήγαν με ένα αυτοκίνητο βόλτα σε μια απο τις πλαγιές των Αγράφων . Κάτω από τους ήχους του σαξόφωνου του Γιαν Γκαρμπάρεκ που επέλεγε στο κασετόφωνο του αυτοκινήτου του ο Πάνος, κουβέντιασαν πολύ για τα όνειρά τους. Με μια ατάκα του που δεν θα την ξεχάσω , περιέγραψε αυτήν τη διχαστική πνευματική διαδικασία φυγής και νοσταλγίας συναισθηματικής που κάνει έναν άνθρωπο να θέλει να δραπετεύσει μακριά από τον τόπο του, αλλά παράλληλα να μείνει πιστός νοερά πάντα εκεί -στις πηγές του, σα να μην έφυγε ούτε μια μέρα από κει κι ας λείπει χρόνια. Είπε « δεν μας αρέσουν τα πανηγύρια , ούτε του Πάνου, ούτε εμένα. Αλλά να που ήμασταν κι οι δυο εκεί», μιλώντας για το πανηγύρι που έγινε η αφορμή να γνωριστούν και να αλληλεπιδράσουν ο ένας στον άλλον. ( Το εξώφυλλο της έκδοσης κοσμεί πίνακας του Χρήστου Μποκόρου. Κι ο τελευταίος πολλές φορές διαβάζοντας ποιήματα του Πάνου, είδε πίνακές του ανάμεσα στους στίχους ). Ο Πάνος Νιαβής, που ως παιδάκι γνώρισε όπως όλοι της γενιάς του, τη φτώχεια μιας τυραννισμένης, άλλης Ελλάδας, που σμιλεύτηκε μέσα από την ανέχεια και το ορεινό επιβλητικό τοπίο των Αγράφων, που αποτύπωσε βαθιές τις μνήμες από τον μόχθο της μάνας και τον κάματο της κάθε μέρας, ακόμα και στην μετοίκησή του στο άστυ ως ενήλικας, διατήρησε το στίγμα της νοσταλγίας, της μελαγχολίας, της ευαισθησίας και μιας λεπταίσθητης δεκτικότητας στα πράγματα σαν να ναι η ψυχή του, μια τεντωμένη λεπτή αντέννα που πιάνει και το παραμικρό αεράκι. Ακόμα κι οι φωτογραφίες του Πάνου Νιαβή, είναι φωτογραφίες τοπίων της πατρίδας του .Παρότι  «πειραγμένες» για να προσδίδουν ένα διαφορετικό καλλιτεχνικό αποτέλεσμα απο το αναμενόμενο ( εδώ η ποιητική ιδιοσυγκρασία φτιάχνει εικόνα αντί ποίησης, αντλούν τη θεματική τους απο το αρχέγονο, το ανόθευτο, το ανεπιτήδευτο, το άγριο κι υπερήφανο τοπίο της πατρίδας του. Η υπέροχη Μάρα Δαρμουσλή διάβασε με πολύ τρυφερότητα κι ευαισθησία ποιήματα του Πάνου, ζωντανεύοντάς τα με την χροιά της φωνής της και την θέρμη της φιλίας και του θαυμασμού της για τον ποιητή.03

Ο Πάνος παίρνοντας τον λόγο μοίρασε με γενναιοδωρία το δικό του συναισθηματικό αντίδωρο προς τον κάθε ομιλητή ξεχωριστά κι επέλεξε να διαβάσει δυο από τα ποίηματά του. Το ένα, ο Τραχίλης, περιλαμβάνεται στη συλλογή.

Ο Τραχίλης

O Tραχίλης ήρθε στον ύπνο μου αξημέρωτα.
Η στάθμη του Χρόνου ανέβαινε , ύπουλη παλίρροια.
Κοίταξε τα ανείπωτα με τα υγρά του μάτια
κι έφυγε τρέχοντας ως το συνήθιζε στα δάση.
Από κάπου ακούστηκε μια τουφεκιά,
ο Μπάρμπα Λάμπρος τον είχε τουφεκίσει
πενήντα χρόνια πριν,
τον ήχο της η μνήμη συντηρεί ακόμη.
Μάταια ζει, μες τα ακαθόριστα του πρωινού
που το σκοτάδι αρχίζει να ζυμώνεται
με την λαμπρή ματιά του ήλιου που έρχεται…
Αρπάζομαι νοερά από την ουρά του, κι είμαι .
Αφήνω πρόσκαιρα το πένθος και το νόστο έρμο
της εμμονής μου – αγιάτρευτοι καταναγκασμοί,
για τους τόπους και τη νιότη. Σφίγγει ο κλοιός.
– τα κρύβω στα ενδότερα των λέξεων , τις νύχτες –
Γρίφοι κι ωδίνες αισθημάτων ασυναίρετων
στα όνειρα μου μετακομίζουν ένα «Τραχίλη» σκύλο ,
νεκρό πενήντα χρόνια αυθαίρετο και αφανισμένο.
Μια κουρτίνα πλαταγίζει κι ονειρεύεται,
ιστιοφόρο να ναι κι από την Τροία τάχα επιστρέφει .
Φωνή διάφανη υποκρίνεται σα να ρωτάει :
– Μπας κι είσαι ο Άργος του Οδυσσέα ;
την ώρα που ο Ξένος με βέλος τον Αντίνοο σκοτώνει.
………………………………………………
Ένας κρότος ξαφνικός ακούγεται
και το όνειρο αφανίζεται μες στην καινούργια μέρα …

Το δεύτερο ποίημα που επέλεξε να διαβάσει είναι ανέκδοτο, στη μνήμη του αγαπημένου του ξάδερφου Βασίλη.

«Αθήτος έγινες Βασίλη

Αθήτος έγινες μες το Θάνατο Βασίλη ! Έφτασες στο επέκεινα και στα αφιλόξενα σκοτάδια βρες μια ρίζα να πιαστείς, Βασίλη, πριν το πηγάδι. Αλλαξοδρόμησε αν γίνεται μια στάλα, μην πας αμετάθετος του χάροντα δε χωράς ολόκληρος στις μνήμες μας, Βασίλη Ο θάνατος είναι σκοτάδι που αφανίζει βαθύ αίνιγμα με αχειροποίητες ψιχάλες. Αμαρυγή ήσουν Βασίλη κι έγινες σκοτάδι περίμενε μη χάνεσαι για πάντα μες το χώμα θα ναυλώσουμε την επόμενη πένθιμη γόνδολα να φύγεις. Ξέρω φεύγει γρήγορα ο καιρός σα σύννεφο που το παρασέρνει ο βοριάς στη Δύση, κι εσύ δραπέτευσες σαν χορευτής του αγέρα. Ας πούμε ένα τραγούδι ακόμη για παλιές αγάπες. Πέτα τη νέκρα μακριά σου ονειροπόλε, δε μπορώ να περιμένω την ανάσταση νεκρών στάσου να κάνουμε το τελευταίο μας τσιγάρο -αγύριστο κεφάλι ήσουν πάντα- ήξερες πως ύπουλα το άτιμο σκοτώνει. Ανατριχιάζω πως οι σκέψεις και τα αισθήματα εξόν του σώματος, εντός του τάφου σου αργά σαπίζουν. Μη φωνάζεις μέσα απ το θάνατο Βασίλη δεν φτάνει ένας αποχαιρετισμός σε σένα. Ανθηρέ πολύγνωμε Εσύ του Κόσμου που μοίραζες στους πλανόδιους ομπρέλες. Κωπήλατη, τώρα, της ακινησίας του θανάτου περίμενε ακόμη λίγο να ανθίσει το χορτάρι για σε μαϊνάρουμε όσο είναι βολετό στις ανθισμένες επικράτειες της Μνήμης».

Η ποίηση του Πάνου είναι ένας καμβάς πάνω στον οποίο πλέκονται και διαπλέκονται παιδικά βιώματα, η ανάμνηση της χαμένης αθωότητας των ανθρώπων μιας άλλης Ελλάδας, παλιότερης, η καθημερινότητα με τις αιχμές και τα αγκάθια της, οι μύχιες σκέψεις του ποιητή, η νοσταλγία για μια άλλη εποχή, όχι μόνο χρονικά διαφορετική, αλλά και ποιοτικά.

Τι διαφορετικό είχε η συγκεκριμένη εκδήλωση από άλλες παρουσιάσεις βιβλίων; Ήταν -χωρίς ίχνος υπερβολής-μια γιορτή αγάπης. Αγάπης εκ μέρους των φίλων ομιλητών, εκ μέρους του δημιουργού, εκ μέρους του κοινού. Έρρε κύμα αγάπης σαν δυνατή λάβα από το πάνελ των ομιλητών και ζέσταινε από κάτω τις καρδιές όσων ήξεραν τον Πάνο κι όσων τον έμαθαν σαν να τον ήξεραν μια ολόκληρη ζωή, μέσα σε λίγη ώρα. Το χει αυτό το χάρισμα ο Πάνος. Να σου κοινωνεί γενναιόδωρα το κρασί της ψυχής του. Να σε κάνει να νιώθεις οικείος, δικός, συγγενής, φίλος. Έτσι μου το δώσε και μένα αυτό το νάμα μέσα από την αμεσότητα και τη θέρμη ολόκληρης της ύπαρξής του, όχι μόνο των λόγων και των στίχων του. Η ατμόσφαιρα εκείνο το βράδυ θύμιζε θερμή μάζωξη φίλων κι όχι παρουσίαση βιβλίου. Θύμιζε γιορτή. Που λες και το ξερε, την επισφράγισε κερνώντας μας στο τέλος ένα ποτήρι κρασί.

ΕξώφυλλOSDEL

Ας μου επιτραπεί μαζί με τη συγκίνηση και τη χαρά , και μια μικρή προσωπική σκέψη που έκανα εκείνο το βράδυ. Ο Πάνος Νιαβής ανήκει στην κατηγορία των ανθρώπων που μπορούν να μετουσιώσουν σε στίχο όλων των ειδών τα ερεθίσματα, τις σκέψεις, τα συναισθήματα. Ο έρωτας, ο πόνος, η νοσταλγία, ο θάνατος, ο κάματος, η φύση, η αγάπη σε όλες της τις μορφές είναι ο θεματικός καμβάς από όπου αντλεί συναισθήματα και τα μετουσιώνει σε λέξεις γεμάτες χρώμα, άρωμα, μουσική, χάδι. Η ποίησή του είναι ένας εσωτερικός μονόλογος που άλλοτε καταλήγει σε σπαραχτικό λυγμό, άλλοτε σε ψυχανέμισμα, άλλοτε σε καταγραφή των όσων άγγιξαν τη μνήμη. Έφυγα από την εκδήλωση με την πεποίθηση πως αυτό το σπάνιο ταλέντο του Πάνου Νιαβή να καταγράφει με ιδιαιτερότητα και πάθος, με δυναμισμό και νοσταλγία, με ένταση κι ευαισθησία , με φαντασία και ψυχικό σθένος, τα βιώματα της ψυχής είναι αυτό που τον καθιστά έναν πολύ μεγάλο ποιητή.

Advertisements

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Σύνδεση με %s